juni-22 Eikenprocessierups in heel Nederland actief

Eikenprocessierups in heel Nederland actief

Het jaar 2011 overtreft 2007 waar het gaat om verspreiding en overlast van de eikenprocessierups. Eikenprocessierupsen komen nu voor in heel Nederland.
Op een aantal plaatsen in de Noordelijke provincies is er zelfs sprake van een vertienvoudiging van de rupsen populaties. Bestrijders zijn dagen achter elkaar bezig en krijgen het niet voor elkaar alle nesten op tijd weg te ruimen. In bepaalde situaties moeten evenementen worden uitgesteld of verplaatst.
Eikenprocessierupsen beperken zich niet meer tot openbare bomen, maar komen steeds meer voor in natuurgebieden in Nederland.

Overlast eikenprocessierups

Zoals uit meldingen van gemeenten en GGD’en blijkt worden we nagenoeg in het hele land geconfronteerd met de aanwezigheid van de eikenprocessierups. Meer en langer dan in andere jaren. Dit wordt vooral veroorzaakt door het droge en stabiele weer van de afgelopen maanden. De druk in de eikenbomen is op veel plaatsen groter dan in andere jaren. Ook binnen de bebouwde kom ondervinden veel mensen de overlast van de brandharen van de eikenprocessierups. Deze brandharen verwaaien uit nesten of komen vrij bij onzorgvuldige toepassing van bestrijdings¬methoden, zoals wegzuigen of branden van de nesten. Met name de laatste methode leidt, zoals uit onderzoek blijkt, tot een veel grotere verspreiding van brandharen, zowel in aantal als in afstand.
De brandharen zorgen voor de typische klachten die ze bij contact kunnen veroorzaken, zoals jeuk, roodheid en irritatie van de huid in de vorm van bultjes en van de ogen. Soms leiden de brandharen bij inademing tot klachten van de luchtwegen, van hoesten tot benauwdheid en in het ergste geval met de kans op een sterke allergische reactie.
Om de overlast voor de omgeving zoveel mogelijk te voorkomen willen we nog eens benadrukken hoe belangrijk het is om met de juiste methoden de nesten te bestrijden, zeker daar waar veel mensen zijn. Hierbij kun je denken aan woonwijken, kinderdagverblijven, scholen, drukke fiets- en voetpaden en recreatieterreinen. Het niet adequaat ingrijpen betekent dat mensen langdurig klachten ondervinden. Belangrijk is dat gemeenten en beheerders hierbij het goede voorbeeld geven en daar waar mensen het zelf niet kunnen oplossen op een juiste wijze ondersteunen.
Op dit moment zien we dat op veel plaatsen gemeenten en particuliere instellingen niet meer in staat zijn om de bestrijding adequaat op te pakken, wat betekent dat de burger zelf alerter moet zijn en zichzelf zal moeten beschermen tegen de mogelijk blootstelling aan brandharen; markeringen worden soms nog wel aangegeven, maar ook dat is niet overal mogelijk tijdig aan te brengen. Daarnaast zien we nu, door de grote verspreiding van brandharen uit bomen, bij regenachtig weer dat door opspatten van water brandharen verder verspreid kunnen worden en tot overlast kunnen leiden.
We adviseren ook mensen in gebieden waar eikenprocessierups nesten zijn, hun was niet vlakbij besmette eikenbomen op te hangen en ook ramen en deuren dicht te houden. Brandharen worden ook door de wind verspreid en waaien zo de woningen in.
Ook blijkt uit meldingen dat dieren, zoals paarden en pony’s, en koeien meer overlast kunnen ondervinden, zeker als de percelen waarop zij lopen te dicht bij besmette eikenbomen liggen. Een afstand tot de boom die gelijk is aan de hoogte van de boom moet hierbij in acht worden genomen.
In een aantal gevallen zijn ook melding van honden die ziek zijn geworden door contact met de brandharen. Dit jaar is de hoeveelheid nesten aan de voet van de bomen opvallend hoog vooral op die plaatsen waar zich hoog gras bevindt.
We adviseren mensen hun honden niet uit te laten in de buurt van eikenprocessie rupsen nesten. Kies een andere route waar uw huisdier geen risico’s lopen. Honden die in contact komen met de brandharen kunnen misselijk en benauwd worden, oog ontsteking krijgen , problemen met slikken en wonden in hun tongen. In bepaalde situaties kan een deel van de tong afsterven. Incidenteel vernemen we ook dat ze last van hun poten krijgen als ze op een nest trappen.

Opvallend:
Op een aantal plaatsen in Nederland zijn op 17 juni 2011de eerste nesten waargenomen met uitvlieggaten. We verwachten niet dat deze massale vluchten zullen zijn. We zijn bezig met een extra monitoring met feromoonvallen om na te gaan of er al inderdaad veel rondvliegt. Dat is dan zeer uitzonderlijk. De pieken van de vluchten zijn de laatste jaren steeds in augustus geweest. Voorheen is in juni in Nederland nog nooit een melding geweest van de vlucht van de eikenprocessie vlinder.
Er zijn nu nog veel rupsen in het 5de en 6de larve stadium. Een groot deel begint nu aan het verpoppingsproces. Als de temperaturen stabiel blijven rond de 20 – 25 graden dan zullen ze in de nesten blijven. Krijgen we een extreem warmperiode dan zullen rupsen die nog niet verpopt zijn naar de grond verhuizen. Aan de hand van recentelijk waarnemingen hebben wij ook kunnen vaststellen dat de rupsen in processie soms tot een meter vanaf de stamvoet de grond in kruipen om te kunnen verpoppen. Dit gebeurt voornamelijk als de bomen op zeer zonnige plekken staan of onvoldoende mogelijkheid bieden door hun beperkte diameter een nest te vormen aan de boom.

20 juni 2011
Henk Jans, arts Maatschappij en Gezondheid, medische milieukunde
Silvia Hellingman – Biocontrole Onderzoek en Advies
Henry Kuppen- Kuppen boomverzorging Epr beheer

Intranet

juni-22 Eikenprocessierups in heel Nederland actief