.

Vormsnoei

Om diverse redenen worden bomen in een bepaalde vorm gesnoeid. Veelal heeft dit een cultuurhistorische achtergrond. Meestal is de oorspronkelijke reden niet meer duidelijk of functioneel, maar wordt het vanwege het beeld en de historie nog wel uitgevoerd. Een leilinde fungeert bijvoorbeeld zelden nog als zonnescherm. Een knotboom wordt niet meer in stand gehouden voor het afkomende geriefhout. Toch zijn we eraan gewend, en vinden het bijzonder. Bovendien kunnen vormbomen een groen aanzien bieden op plaatsen waar natuurlijke boomvormen niet acceptabel zijn - bijvoorbeeld vanwege een beperkte groeiruimte.

We onderscheiden de volgende vormfasen:

1 Leiden
Normaliter worden jaarlijks alle jonge uitlopers teruggeknipt tot op het oude hout. Een alternatief om de boom constant te laten doorgroeien is de toepassing van wissel snoei. Hierbij wordt jaarlijks 50% van de bladmassa verwijderd. Bij elke snoeibeurt worden alle tweejarige scheuten weggeknipt.

Leibomen vergen jaarlijks onderhoud
De kosten voor het aanleggen en het onderhouden van leibomenbeplanting zijn aanzienlijk. Het voordeel van deze beplantingsvorm is echter dat de verschijning en de uiteindelijke maat van meet af aan duidelijk is. De uiteindelijke vorm wijkt wat het ruimtebeslag betreft niet veel af van de beginsituatie. Ook aantastingen en vormen van overlast zijn bij leibomen eenvoudiger te bestrijden.

2 Knotten
Bij het knotten van bomen worden om de 4 tot 6 jaar alle takken afgezet. Een alternatief om de boom minder te belasten is de wissel snoei. Hierbij wordt om de 4 jaar de helft van de bladmassa weggenomen. De dikste takken eerst.

Historisch perspectief
Knotten van bomen als cultuurmaatregel kan geplaatst worden in historisch perspectief. De redenen om tot het knotten van bepaalde bomen over te gaan waren legio. Alle handelingen aan knotbomen hadden een praktisch doel. Heden ten dage wordt nog geknot om een oude cultuur en een bepaalde landschappelijke waarde te behouden. Knotten van bomen is hierbij een kostbare handeling geworden. Het afkomende “geriefhout” kent immers nauwelijks nog afzet.

Nieuwe toepassingen voor knotbomen
Knotten heeft een nieuwe toepassing gevonden door de vele nieuwe bolvormen die kunnen worden aangeplant op locaties met een beperkte bovengrondse groeiruimte.

3 Scheren
Naast het knotten en leiden (knippen) kan de boom ook nog geschoren worden tot een blokvorm. Vooral in een symmetrische omgeving als een strakke tuin of een binnenplaats kan de geschoren blokvorm een bijzonder effect creëren. Soms is het ook een tijdelijke oplossing als er feitelijk sprake is van een verkeerde soortkeuze of plantplaats.

4 Herhaald kandelaberen
Hierbij zijn er twee opties. Het om de 4 tot 8 jaar verwijderen van de nieuw ontwikkelde kroon. Of het om de 4 tot 8 jaar toepassen van wisselsnoei.
Door de toepassing van wisselsnoei kan de boom met zijn gehalveerde bladmassa de verdamping op gang houden en daarmee belangrijke levensprocessen als wondafgrendeling en groei. De snoeishock ten opzichte van het compleet verwijderen van de kroon wordt door wissel snoei meetbaar verminderd.

5 Herstel kandelaberen
In sommige gevallen is het mogelijk om, na zorgvuldige selectie van opnieuw uit te groeien gesteltakken, de kroon weer in de oude glorie te herstellen.

Voorwaarden daarbij zijn:
• De boom mag niet te oud zijn.
• De soort moet geschikt zijn.
• De reeds gevormde wonden mogen niet te groot zijn.
• Het kandelaberen mag niet te vaak zijn uitgevoerd.
Pius Floris Boomverzorging is sinds haar ontstaan een groot voorstander van het zoveel mogelijk behouden van bomen in hun natuurlijke verschijningsvorm.

6 Eerste maal kandelaberen
Bij het kandelaberen van een boom wordt de gehele kroon sterk teruggezet. Alle gesteltakken worden op ongeveer 1 meter van de stam verwijderd. De boom zal vervolgens een nieuwe, beperktere kroon gaan ontwikkelen die om de 4 tot 6 jaar zal moeten worden afgezet. Dat wil zeggen indien de boom de aanslag overleeft.

Kandelaberen is het verwijderen van de kroon van een boom na gebleken disfunctie, overlast of wijziging van de omgeving waardoor de boom in zijn huidige vorm niet langer wordt geaccepteerd. Naarmate een boom ouder is, wordt de maatregel bedreigender. Globaal kan worden gesteld dat het kandelaberen van bomen niet wenselijk is en na circa 30 jaar als boomverminking moet worden gekwalificeerd. Bomen kunnen weliswaar nog wel uitlopen en een nieuwe kruin ontwikkelen, maar de wortelsterfte die na het kandelaberen ontstaat, noodt de beheerder doorgaans de bomen binnen 25 jaar te verwijderen in verband met het toenemende gevaar voor windworp. In tegenstelling tot bijv. knotten is kandelaberen geen cultureel geaccepteerde beheervorm maar veeleer een noodmaatregel.

In veel gevallen is het kandelaberen van bomen de eerste stap richting het verwijderen van de boom. Een soort van versnelde aftakeling fase. Er is meestal geen weg meer terug, zeker niet na herhaling van zetten. Veel gemeenten hanteren de verplichting tot het aanvragen voor een kapvergunning voor het kandelaberen van bomen.

> Achterstallig onderhoud

> Aanplantsnoei

> Jeugdsnoei

> Begeleidingssnoei

> voortgezette begeleidingssnoei

> Gebruikssnoei

> Uitdunsnoei

> Volwassensnoei

> Veteranensnoei

> Wisselsnoei

> Vormsnoei